Luc Tuymans | 4PM 2011

Luc Tuymans

4PM - 2011 [cat. 60]

Jaar:2011
Afmetingen75.00 x 56.00 cm (67.00 x 49.00 cm)
Oplage:60 + 10 AP
Uitgever:Graphic Matter - Antwerpen
Drukker:Roger Vandaele at Tubbax, Antwerpen
Papier:BFK Rives 250 g/m2
Handtekening:Gesigneerd en genummerd in potlood
Beschikbaar:Te koop
Ik heb interesse in dit werk

4PM

In de winter van 2009 werkte Luc Tuymans in Malmö aan de inrichting van de reizende tentoonstelling Against the Day. Zoals gewoonlijk maakte hij veel foto's om zijn verblijf te documenteren. Een daarvan is een opname vanuit het raam van zijn hotelkamer om vier uur 's middags, het tijdstip waarop in die streken 's winters het donker al begint te vallen. Later gebruikte hij deze foto als bronbeeld voor het schilderij 4 PM, dat in januari 2011 voor het eerst te zien was op de tentoonstelling The Twenty Seventh of january Two Thousand and Eleven in de Antwerpse galerie Zeno X.

4 PM toont een beeld uit de directe omgeving van de kunstenaar, omlijst en uitgelicht om een effect van spanning en vervreemding teweeg te brengen. Die spanning wordt hier opgedreven door een ongewoon gebruik van kleur en tegenlicht. Vanuit de verduisterde hotelkamer kijken we enigszins schuin omlaag naar het raam. Het licht van buiten, afkomstig van straatlantaarns en de koplampen van passerende auto's, wordt gefilterd door de vitrage. Er zijn geen mensen te zien, alleen vlekken gekleurd licht waarvan we de bron niet kunnen onderscheiden. De plooien van het gordijn vormen contrasterende verticale strepen die doen denken aan de tralies van een gevangeniscel, waardoor een scherpe afbakening wordt gecreëerd tussen binnen en buiten.
 
In samenwerking met uitgeverij Graphic Matter en de Antwerpse drukker Roger Vandaele maakte Tuymans in 2011 een grote zeefdruk in twaalf kleuren naar het schilderij. Tuymans en Vandaele wilden meer dan alleen een getrouwe reproductie en wendden daartoe alle mogelijkheden van de zeefdruktechniek aan. In plaats van de achtergrond in een kleur te drukken, waardoor een egaal donker vlak zou ontstaan, werd de beklemmende duisternis van de hotelkamer zorgvuldig opgebouwd door een afwisseling van verschillende tinten grijs. Het licht van buiten werd op vergelijkbare wijze geconstrueerd, met een felle, fluorescerende onderlaag en daaroverheen een halfdekkende galgroene laag. Hierdoor ontstaan intense contrasten met helle strepen die scherp afsteken tegen de donkerder plooien van het gordijn en het vaalroze van het buitenlicht. Fel witte koplampen doorbreken het golvende ritme van het gordijn, dat op zijn beurt geaccentueerd wordt met hier en daar behendig aangebrachte toetsen lichtgeel.
 
Verzachting of vervaging kan gebruikt worden om de suggestie van verwijdering of afwezigheid te wekken: van focus, van betekenis en, in meer of mindere mate, van voorstelling. Speciaal voor deze zeefdruk ontwikkelde Vandaele een techniek van opbouwen van lagen inkt - die paradoxaal genoeg juist bijdragen aan dit effect van vervaging - om de schilderkunstige kwaliteiten van Tuymans' werk te evenaren.
Daarvoor gebruikte hij dekkende inkten op oliebasis, die als een laag op het papier blijven liggen in plaats van erin te trekken, en meer opaak en ook duurzamer zijn dan de tegenwoordig veelal toegepaste inkten op water- of acrylbasis. Dankzij deze techniek slaagde Vandaele erin om verschillende lagen inkt op het papier aan te brengen en kleine strepen te creëren die precies doen denken aan Tuymans' penseelvoering en zijn unheimische gebruik van licht.
 

Video

Luc Tuymans

De kunstenaar Luc Tuymans zelf behoeft niet echt een inleiding. Ondertussen is zijn status als één van de meest invloedrijke figuren in de kunstwereld wel algemeen bekend. Hij is een internationaal opererend kunstenaar en curator.